Familie is bij een delier geen bezoeker, maar onderdeel van de zorg
Wie een delier krijgt, raakt plotseling in de war. Iemand kan onrustig worden, dingen zien die er niet zijn of juist stil en teruggetrokken raken. Voor de patiënt is dat ingrijpend. En het raakt ook naasten en zorgverleners. Tessa Machiels ziet dat iedere dag. Zij werkt als verpleegkundig consulent geriatrie in het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven en begeleidt patiënten met een delier en hun familie.
Een delier raakt nooit alleen de patiënt. Het raakt ook de partner, kinderen of andere naasten. En natuurlijk de zorgverleners die iemand proberen te helpen.
Familie ziet vaak het eerst dat er iets verandert
Tessa werkt in een team dat wordt ingeschakeld bij ouderen met een kwetsbare gezondheid. Ze komt in actie als een delier moeilijk onder controle te krijgen is of bij een ‘niet-pluis-gevoel’. Juist in die situaties zie je hoe belangrijk familie is.
“Naasten weten hoe iemand normaal gesproken praat, reageert en zich gedraagt. Wij zien die persoon pas in het ziekenhuis, op een moment dat iemand al ziek is. Familie merkt daarom vaak als eerste dat er iets niet klopt.” Het delen van die signalen is belangrijk, want een delier wordt niet altijd meteen herkend. Vooral een stil delier is lastig te zien. Iemand wordt dan niet druk of onrustig, maar juist stil, slaperig of teruggetrokken. Daardoor valt het soms later op.
Geen bezoeker, maar onderdeel van de zorg
Veel mensen denken dat familie op bezoek komt. Tessa ziet dat anders. “Familie is bij een delier geen bezoeker, maar onderdeel van de zorg.” De aanwezigheid van een vertrouwd persoon kan veel betekenen. Een bekende stem, een hand vasthouden of samen rustig praten helpt vaak al.
“We vragen familie soms om foto’s of spullen van thuis mee te nemen. Dat geeft herkenning in een vreemde omgeving en kan iemand helpen zich veiliger te voelen.” Ook kan familie helpen om het gewone dagritme vast te houden. Bijvoorbeeld door te vertellen welke dag het is, samen te eten of een stukje te lopen.
Het gedrag hoort bij het delier
Het gedrag hoort bij het delier
Voor naasten is een delier heftig om mee te maken. Zij zien soms ineens een heel andere kant van hun partner, vader of moeder. “Iemand kan boos worden, bang zijn of vreemde dingen zeggen. Daar kun je van schrikken. Wij leggen altijd uit dat dit bij een delier hoort en vertellen ook hoe het verloop kan zijn. Het gedrag op zo’n moment is niet wie iemand echt is.”
Een duidelijke uitleg over delier is heel belangrijk. Als mensen begrijpen wat er gebeurt, geeft dat rust. Dan weten ze beter wat ze kunnen verwachten en hoe ze kunnen helpen.
Kijk naar de mens achter het gedrag
Tessa vindt het belangrijk dat zorgverleners verder kijken dan alleen de klachten. “Wij moeten nieuwsgierig blijven naar de mens achter het gedrag. Wie is iemand? Hoe leeft deze persoon thuis? Waar wordt hij of zij rustig van?” Als je weet wie iemand is, kun je beter aansluiten. Die kennis helpt om betere zorg te geven en draagt bij aan herstel.
Meer aandacht blijft nodig
De afgelopen jaren is er veel verbeterd in de zorg rond een delier. In het Catharina Ziekenhuis krijgt scholing veel aandacht. Verpleegkundigen en artsen leren een delier sneller herkennen en beter begrijpen wat een patiënt nodig heeft. Toch blijft aandacht nodig. “We moeten alert blijven op signalen en kennis blijven delen. Het is nog lang niet overal vanzelfsprekend.” Haar boodschap aan zorgverleners is duidelijk:
Betrek familie vanaf het begin. Vraag hoe iemand normaal is, wat rust geeft en wat juist onrust veroorzaakt. Samen met de patiënt en naasten vorm je de basis voor goede zorg.
En aan familie geeft ze mee: “Zie je gedrag dat anders is? Geef het aan. Stel vragen. Ook als je thuis bent, of in een ander ziekenhuis of verpleeghuis en je gedrag ziet dat je niet herkent. Jij kent je naaste het beste. Het is belangrijk om te weten dat je aanwezigheid écht verschil kan maken.”